Stichting Mesdag-Zuivelfonds NLTO
Van Limburg Stirumweg 25
9291KB Kollum
mesdagfonds@gmail.com

Laatste nieuws

‘Bug’ in rekenmodel OPS oorzaak onjuist stikstofcijfer

02-03-2020 - Op 20 februari heeft Mesdagfonds in een persconferentie in Den Haag een onjuist percentage naar buiten gebracht. Het betreft het percentage van het aandeel van 25% aan stikstofdepositie op natuurgebieden, dat afkomstig zou zijn van de landbouw. Dit percentage is berekend met het rekenmodel OPS en de emissie-datasets die het RIVM op 7 januari 2020 samen met een gebruikershandleiding openbaar heeft gemaakt. Een ‘bug’ in rekenmodel OPS, die tijdens de runs onmogelijk kon worden opgemerkt en ook niet was vermeld in de handleiding, blijkt de oorzaak van de onjuiste berekening. Mesdagfonds laat de berekening nu opnieuw uitvoeren. Wat het juiste percentage is, is op dit moment nog niet bekend.

Het percentage van 25% in het ‘Mesdagonderzoek’ werd meteen ter discussie gesteld door het RIVM. Het percentage zou te laag zijn. Het RIVM meldde in de media ook de vermoedelijke redenen: de onderzoekers van Mesdagfonds zouden ook Natura2000-gebieden die bestaan uit water hebben meegeteld, terwijl alleen de 118 stikstofgevoelige gebieden in ogenschouw genomen hadden moeten worden. Ook zou een minder verfijnd raster zijn gebruikt.

Mesdagfonds heeft daarop nader onderzoek ingesteld. Een minder verfijnd raster geeft hooguit een geringe afwijking. Evenmin blijken de ‘waterige’ natuurgebieden de onderliggende oorzaak. Temeer daar de zogenaamde PAS-lijst met 118 gebieden samen met de PAS is vervallen. Momenteel geldt een uitgebreidere lijst, waarop ook gebieden met water staan.[1]

‘Bug’ in OPS-model
De oorzaak blijkt van een geheel andere aard. De onderzoekers van Mesdagfonds hebben direct na de persconferentie volledige transparantie en openbaarheid gegeven van de invoerdata, de runs en uitvoerdata. Op basis van deze informatie signaleerde een oplettende RIVM-medewerker een ‘hickup’ tussen rekenmodel OPS en de invoer vanuit de beschikbaar gestelde databestanden. OPS zou niet goed overweg kunnen met invoerbestanden met meerdere stoffen (in dit geval stikstofoxiden en ammoniak), waardoor er onjuiste resultaten zijn gegenereerd. De RIVM-medewerker gaf aan dat met het ‘opsplitsen’ van de invoer-datasets, de runs wel tot correcte uitkomsten zouden leiden.  

Deze ‘bug’ in de OPS-software hebben wij helaas niet kunnen voorzien. Bij de levering van het materiaal door het RIVM was expliciet aangegeven dat hiermee de depositieberekeningen uitgevoerd konden worden. De onderzoekers van Mesdagfonds hebben nauwgezet de door het RIVM beschikbaar gestelde gebruikershandleiding en documentatie gevolgd. Daarin was echter niet opgenomen dat OPS alleen overweg kan met ‘opgesplitste’ invoerbestanden. Sterker nog, bij de invoer geeft OPS juist aan wél overweg te kunnen met meerdere stoffen tegelijk (het invoerveld maakt variabelen mogelijk). OPS deed tijdens de runs verder ‘gewoon’ zijn werk, en rekende de emissies van zowel stikstofoxiden als ammoniak om in stikstofdeposities, ook weer keurig uitgesplitst per stof. OPS gaf daarbij geen enkele controle- of foutmelding. Wanneer een model niet met een bepaalde invoerwijze overweg kan, behoort het model dat te signaleren. Bij OPS ontbreken echter alle gangbare checks op de invoerdata (het model slaat direct aan het rekenen, ook als de invoer niet klopt). Gebruikers behoren hier op gewezen te worden. Dat is niet gebeurd. Pas achteraf werd deze extra ‘gebruikersinstructie’ verstrekt. (Wanneer het RIVM het model inhoudelijk had laten toetsen, zou dit hiaat aan het licht zijn gekomen).

Inmiddels hebben de onderzoekers geconstateerd dat ook de output-bestanden van het RIVM zelf, ten behoeve van de Commissie Remkes, niet matchen met cijfers die het RIVM naar buiten heeft gebracht. Hieruit blijkt een lager aandeel voor de landbouw, dan voorgesteld. Vanuit Mesdagfonds zijn hierover in de afgelopen weken herhaaldelijk vragen gesteld, maar een antwoord blijft tot nu toe uit. De Commissie Remkes bracht in september 2019 een aandeel van 46% voor de landbouw naar buiten (een vergelijkbaar percentage als de depositie op stikstofgevoelige natuurgebieden).

Conclusies die niet ter discussie staan
Uitsluitend het percentage van 25% staat ter discussie. De conclusies die Mesdagfonds naar buiten bracht t.a.v. de effectiviteit van maatregelen en de haalbaarheid van kritische depositiewaarden, staan nadrukkelijk niet ter discussie. Deze conclusies zijn namelijk getrokken op basis van andere datasets en analyses. Onderstaande conclusies staan dus niet ter discussie:
  • De Commissie Remkes heeft onjuiste cijfers naar buiten gebracht, deze commissie baseerde zich op onvolledige en weinig transparante informatie.
  • Ook bij een volledig verbod op de landbouw, wordt de kritische depositiewaarde (stikstofnorm) in zeventig procent van de stikstofgevoelige natuurgebieden niet gehaald.
  • De depositie wordt veroorzaakt door heel veel bronnen, die allemaal een klein beetje doen. Het saneren van een aantal ‘piekbelasters’ (volgens de definitie van de minister: bedrijven met hoge emissies) draagt relatief weinig bij aan de stikstofdoelstellingen. Ook omdat er geen lineair verband is tussen emissies en deposities op Natura2000. Kortom: alle kleine beetjes helpen niet.
  • De miljardenschades in de bouw waren niet nodig geweest, als de depositieberekeningen voor de vergunningen en vanuit emissieregistratie waren gekoppeld.

 
Slotopmerkingen
Mesdagfonds vindt dat rekenmodellen en datasets van de overheid transparant, controleerbaar en reproduceerbaar moeten zijn, conform de wetenschappelijke spelregels die voor iedereen gelden. Externe specialisten, en niet alleen RIVM medewerkers, moeten kunnen werken met het aangeleverde materiaal. Er moet dus een goede, dat wil zeggen volledige, handleiding beschikbaar zijn voor iedereen die deskundig is op het gebied van rekenmodellen en datasets.
Mesdagfonds laat op dit moment de berekeningen omtrent het aandeel landbouw in de stikstofdepositie op natuurgebieden opnieuw uitvoeren. Ook omdat met het vervallen van de PAS niet alleen de 118 stikstofgevoelige gebieden relevant zijn, maar ook een 12-tal waterige gebieden. Mesdagfonds wil extra computercapaciteit inhuren, zodat de rekentijd kan worden bekort.
 
Met vriendelijke groet,
Jan Cees Vogelaar,
Voorzitter Mesdag Zuivelfonds
 

Nieuws

Wordt Cono koploper in melkprijsvergelijker? Cono Kaasmakers doet ook voor maart een schepje bovenop de melkprijs en verhoogt deze voor de tweede maand op rij. De zuivelwerker noteerde al in de bovenste regionen, maar de kale melkprijs wint hiermee nog meer terrein in de Boerenbusiness Melkprijsvergelijker.
Melkveehouder zaait gerst mee met voederbieten Door de hoge kVEM-opbrengst wordt de voederbiet steeds belangrijker in de ruwvoerstrategie van melkveehouders. Het areaal voederbieten in Nederland groeit ieder jaar weer.
Kaasfabriek van Glanbia en A-Ware in Ierland betwist De nieuwe kaasfabriek in Ierland die de zuivelconcerns Glanbia en A-ware gezamenlijk willen bouwen, blijft de gemoederen bezig houden. Doordat de oplevering van de fabriek wordt vertraagd, wil Glanbia een regeling introduceren om de piekproductie van haar leden-melkveehouders volgend voorjaar te beperken. Daar is niet iedereen het mee eens.
Australische zuivelexport verder gegroeid De Australische zuivelexport heeft de positieve ontwikkeling over de maand februari doorgezet. De zuivelexport is verder gegroeid. Vooral de uitvoer van boter nam flink toe.
'Met lage kosten naar de 11.000 kilo per koe' De Boerenbusiness Ruwvoertour volgt dit jaar 10 percelen maïs en gras verdeeld over Nederland. Iedere week vragen we 1 van de deelnemende melkveehouders naar zijn visie en aanpak voor aankomend groeiseizoen. Deze week is dat Jan Dirk Ubbels, melkveehouder in Jelsum (Friesland).
Runderslachtingen eerste kwartaal flink lager Het aantal runderslachtingen is in het eerste kwartaal (tot en met 28 maart) gedaald ten opzichte van het eerste kwartaal vorig jaar. Mogelijk anticiperen melkveehouders op de sinds februari verbeterde marktperspectieven.
Anticipeert zuivelmarkt op heropening horeca? De zuivelmarkt is deze week vrij stabiel, maar extra impulsen liggen in het verschiet met de mogelijke heropening van de horeca. Wordt hier op geanticipeerd door de markt en wat betekent dit voor de DCA-zuivelnoteringen? Chanti Oussoren vertelt hierover meer.
FrieslandCampina wil kapitaal koppelen aan melk FrieslandCampina komt met een voorstel voor een toekomstbestendig ledenfinancieringssysteem waarbij financiering aan de geleverde melk gekoppeld wordt via zogeheten leveringscertificaten. Besluitvorming over de vernieuwde ledenfinanciering staat gepland op 16 juni 2021. Bij goedkeuring door de ledenraad gaat de nieuwe ledenfinanciering per 1 januari 2022 van start.
Europese boterproductie groeit in 2021 De Europese Commissie voorziet een groei van de productie van boter en magere melkpoeder voor 2021. Wat ligt hieraan ten grondslag en welke verwachtingen zijn er nog meer?
Droogte niet veroorzaakt door minder regen Nattere en drogere periodes wisselen elkaar af, maar er lijkt sprake te zijn van een trend van meer drogere jaren. Dat blijkt uit nieuw onderzoek dat in het wetenschapsblad Nature Geoscience is gepubliceerd. Opvallend is dat er volgens de onderzoekers niet zozeer minder regen valt. Het neerslagtekort dat vooral in het voorjaar optreedt, is vooral te wijten aan meer verdamping.
Australische melkaanvoer verliest voorsprong In februari 2021 hebben Australische melkveehouders iets minder melk geproduceerd ten opzichte van februari vorig jaar. In januari lag de productie nog hoger in vergelijking met dezelfde maand een jaar eerder. Die voorsprong gaat in februari verloren.
Lagere krachtvoerkosten door zomerstalvoeren Meer eiwit van eigen land wordt steeds belangrijker. Met de 65% eiwit van eigen land als indicator voor grondgebondenheid, is zomerstalvoeren meer en meer in trek. 
Fonterra verkoopt Chinese melkveebedrijven Fonterra heeft de verkoop van 3 Chinese melkveebedrijven afgerond. Aan Inner Mongolia Youran Dairy Co (Youran) zijn 2 landbouwhubs in Ying en Yutain verkocht. De verkoop van deze bedrijven, die in oktober was aangekondigd, zat nog te wachten op de goedkeuring van de Chinese overheid. Die heeft sinds 1 april groen licht gegeven.
Global Dairy Trade verrast met minimale plus De Global Dairy Trade (GDT) heeft de eerste veildag van april dinsdag (6 april) vrij verrassend afgesloten met gemiddeld een kleine plus. Boter en magere melkpoeder stijgen in prijs, terwijl volle melkpoeder vrijwel gelijk blijft. Welke richting geeft de GDT daarmee aan de zuivelmarkt?
Milcobel verbiedt tijdelijk het uittreden van leden Zuivelcoöperatie Milcobel laat weten dat het tussen 5 april en 1 juli voor melkveehouders niet mogelijk is om uit te treden. Hiermee wil het bedrijf vermijden dat de werkzaamheden van verstoord wordt. Afgelopen maanden zijn er veel leveranciers weggegaan bij de coöperatie, met name door ontevredenheid over de zuivelaar.
Voorraden ruwvoer worden krapper De ruwvoermarkt komt nog niet echt in beweging. Verschillende handelaren merken wel dat de voorraad ruwvoer bij verschillende veehouders wat aan de kleine kant wordt. Door de relatief hoge prijzen zijn boeren over het algemeen wel voorzichtig met bijkopen van voer.
Jonge boer: aandacht voor toekomst melkveebedrijf Het Nederlands Agrarisch Jongeren Kontakt (NAJK) heeft vanmiddag (dinsdag 6 april) op het Binnenhof in Den Haag aan landbouwwoordvoerders van politieke partijen hun toekomstvisie voor de melkveehouderij in 2050 gepresenteerd. Concrete eisen worden in het visiestuk niet gesteld.
Rendement melkvee na jaar weer bovengemiddeld Het rendement van melkveehouders heeft de sterk opwaartse trend die begin dit jaar werd in gezet verder voortgezet. In maart kwam de DCA Melkvee Index voor het eerst sinds februari 2020 weer boven het 10-jarig gemiddelde uit.
Koude legt groeizaam weer voor gras weer even stil De kou en neerslag van de afgelopen dagen hebben hun stempel gedrukt op het paasweekend. Het verschil in neerslag en temperatuur op de grasland- en maïspercelen die meedoen aan de Boerenbusiness Ruwvoertour is groot. Waar het groeiseizoen mooi op gang kwam, ligt alles weer een beetje stil.
Meer varkensvlees, minder rundvlees in EU in 2021 De Europese varkensvleesproductie is vorig jaar gestegen. Ook voor dit jaar verwacht de Europese Commissie nog een toename, al neemt de groei wel af. De rundvleesproductie is vorig jaar gedaald en voor 2021 wordt een verdere afname verwacht.