Stichting Mesdag-Zuivelfonds NLTO
Van Limburg Stirumweg 25
9291KB Kollum
mesdagfonds@gmail.com

Laatste nieuws

‘Bug’ in rekenmodel OPS oorzaak onjuist stikstofcijfer

02-03-2020 - Op 20 februari heeft Mesdagfonds in een persconferentie in Den Haag een onjuist percentage naar buiten gebracht. Het betreft het percentage van het aandeel van 25% aan stikstofdepositie op natuurgebieden, dat afkomstig zou zijn van de landbouw. Dit percentage is berekend met het rekenmodel OPS en de emissie-datasets die het RIVM op 7 januari 2020 samen met een gebruikershandleiding openbaar heeft gemaakt. Een ‘bug’ in rekenmodel OPS, die tijdens de runs onmogelijk kon worden opgemerkt en ook niet was vermeld in de handleiding, blijkt de oorzaak van de onjuiste berekening. Mesdagfonds laat de berekening nu opnieuw uitvoeren. Wat het juiste percentage is, is op dit moment nog niet bekend.

Het percentage van 25% in het ‘Mesdagonderzoek’ werd meteen ter discussie gesteld door het RIVM. Het percentage zou te laag zijn. Het RIVM meldde in de media ook de vermoedelijke redenen: de onderzoekers van Mesdagfonds zouden ook Natura2000-gebieden die bestaan uit water hebben meegeteld, terwijl alleen de 118 stikstofgevoelige gebieden in ogenschouw genomen hadden moeten worden. Ook zou een minder verfijnd raster zijn gebruikt.

Mesdagfonds heeft daarop nader onderzoek ingesteld. Een minder verfijnd raster geeft hooguit een geringe afwijking. Evenmin blijken de ‘waterige’ natuurgebieden de onderliggende oorzaak. Temeer daar de zogenaamde PAS-lijst met 118 gebieden samen met de PAS is vervallen. Momenteel geldt een uitgebreidere lijst, waarop ook gebieden met water staan.[1]

‘Bug’ in OPS-model
De oorzaak blijkt van een geheel andere aard. De onderzoekers van Mesdagfonds hebben direct na de persconferentie volledige transparantie en openbaarheid gegeven van de invoerdata, de runs en uitvoerdata. Op basis van deze informatie signaleerde een oplettende RIVM-medewerker een ‘hickup’ tussen rekenmodel OPS en de invoer vanuit de beschikbaar gestelde databestanden. OPS zou niet goed overweg kunnen met invoerbestanden met meerdere stoffen (in dit geval stikstofoxiden en ammoniak), waardoor er onjuiste resultaten zijn gegenereerd. De RIVM-medewerker gaf aan dat met het ‘opsplitsen’ van de invoer-datasets, de runs wel tot correcte uitkomsten zouden leiden.  

Deze ‘bug’ in de OPS-software hebben wij helaas niet kunnen voorzien. Bij de levering van het materiaal door het RIVM was expliciet aangegeven dat hiermee de depositieberekeningen uitgevoerd konden worden. De onderzoekers van Mesdagfonds hebben nauwgezet de door het RIVM beschikbaar gestelde gebruikershandleiding en documentatie gevolgd. Daarin was echter niet opgenomen dat OPS alleen overweg kan met ‘opgesplitste’ invoerbestanden. Sterker nog, bij de invoer geeft OPS juist aan wél overweg te kunnen met meerdere stoffen tegelijk (het invoerveld maakt variabelen mogelijk). OPS deed tijdens de runs verder ‘gewoon’ zijn werk, en rekende de emissies van zowel stikstofoxiden als ammoniak om in stikstofdeposities, ook weer keurig uitgesplitst per stof. OPS gaf daarbij geen enkele controle- of foutmelding. Wanneer een model niet met een bepaalde invoerwijze overweg kan, behoort het model dat te signaleren. Bij OPS ontbreken echter alle gangbare checks op de invoerdata (het model slaat direct aan het rekenen, ook als de invoer niet klopt). Gebruikers behoren hier op gewezen te worden. Dat is niet gebeurd. Pas achteraf werd deze extra ‘gebruikersinstructie’ verstrekt. (Wanneer het RIVM het model inhoudelijk had laten toetsen, zou dit hiaat aan het licht zijn gekomen).

Inmiddels hebben de onderzoekers geconstateerd dat ook de output-bestanden van het RIVM zelf, ten behoeve van de Commissie Remkes, niet matchen met cijfers die het RIVM naar buiten heeft gebracht. Hieruit blijkt een lager aandeel voor de landbouw, dan voorgesteld. Vanuit Mesdagfonds zijn hierover in de afgelopen weken herhaaldelijk vragen gesteld, maar een antwoord blijft tot nu toe uit. De Commissie Remkes bracht in september 2019 een aandeel van 46% voor de landbouw naar buiten (een vergelijkbaar percentage als de depositie op stikstofgevoelige natuurgebieden).

Conclusies die niet ter discussie staan
Uitsluitend het percentage van 25% staat ter discussie. De conclusies die Mesdagfonds naar buiten bracht t.a.v. de effectiviteit van maatregelen en de haalbaarheid van kritische depositiewaarden, staan nadrukkelijk niet ter discussie. Deze conclusies zijn namelijk getrokken op basis van andere datasets en analyses. Onderstaande conclusies staan dus niet ter discussie:
  • De Commissie Remkes heeft onjuiste cijfers naar buiten gebracht, deze commissie baseerde zich op onvolledige en weinig transparante informatie.
  • Ook bij een volledig verbod op de landbouw, wordt de kritische depositiewaarde (stikstofnorm) in zeventig procent van de stikstofgevoelige natuurgebieden niet gehaald.
  • De depositie wordt veroorzaakt door heel veel bronnen, die allemaal een klein beetje doen. Het saneren van een aantal ‘piekbelasters’ (volgens de definitie van de minister: bedrijven met hoge emissies) draagt relatief weinig bij aan de stikstofdoelstellingen. Ook omdat er geen lineair verband is tussen emissies en deposities op Natura2000. Kortom: alle kleine beetjes helpen niet.
  • De miljardenschades in de bouw waren niet nodig geweest, als de depositieberekeningen voor de vergunningen en vanuit emissieregistratie waren gekoppeld.

 
Slotopmerkingen
Mesdagfonds vindt dat rekenmodellen en datasets van de overheid transparant, controleerbaar en reproduceerbaar moeten zijn, conform de wetenschappelijke spelregels die voor iedereen gelden. Externe specialisten, en niet alleen RIVM medewerkers, moeten kunnen werken met het aangeleverde materiaal. Er moet dus een goede, dat wil zeggen volledige, handleiding beschikbaar zijn voor iedereen die deskundig is op het gebied van rekenmodellen en datasets.
Mesdagfonds laat op dit moment de berekeningen omtrent het aandeel landbouw in de stikstofdepositie op natuurgebieden opnieuw uitvoeren. Ook omdat met het vervallen van de PAS niet alleen de 118 stikstofgevoelige gebieden relevant zijn, maar ook een 12-tal waterige gebieden. Mesdagfonds wil extra computercapaciteit inhuren, zodat de rekentijd kan worden bekort.
 
Met vriendelijke groet,
Jan Cees Vogelaar,
Voorzitter Mesdag Zuivelfonds
 

Nieuws

FrieslandCampina blijft kwakkelen op Duitse markt FrieslandCampina maakte in 2017 naar eigen zeggen een nieuwe start in Duitsland. Binnen 3 jaar moest de Duitse divisie weer winst draaien, zo was toen de doelstelling. Van groene cijfers is vooralsnog geen sprake.
Forse stijging brokprijzen door dure grondstoffen De voergrondstofprijzen hebben afgelopen oktober een flinke stijging ingezet, waarvan het plafond nog altijd niet in zicht lijkt te zijn. Deze stijging is inmiddels ook duidelijk terug te zien bij de prijzen van rundveebrokken over november.
Deel opkoopmiljarden naar stikstofreductie? In de Tweede Kamer is er mogelijk een meerderheid die het miljardenbudget voor de vrijwillige opkoop van veehouderijen, gedeeltelijk wil ombuigen naar investeringssteun bij het emissie arm maken van de bedrijfsvoering.
Populariteit plantaardige melk is blijvend De populariteit van plantaardige zuivelproducten heeft tijdens de coronapandemie forse stappen gezet. Half maart namen de verkopen met ruim 60% toe, zo tonen cijfers van marktbureau SPINS an. Inmiddels is het groeitempo wat afgezwakt, al kan je een gemiddeld groeitempo van 17% nog altijd hoog noemen. 4 redenen waarom plantaardige melk geen eendagsvlieg is.
200 man eruit bij Duitse tak FrieslandCampina FrieslandCampina gaat in Duitsland in de kosten snijden. Voor zo'n 195 voltijds-medewerkers van het zuivelconcern valt daardoor het doek.
Kunstmestmarkt is in beton gegoten De markt voor kunstmest lijkt in beton gegoten. De noteringen voor zowel Kalkammonsalpeter als Nutramon zijn ondertussen al weken stabiel. Waar komen deze prijzen op uit? En kan de internationale vraag naar ureum de prijzen op termijn doen stijgen?
Keuzes Investico bepalen uitkomst stikstofcalculaties 'Handvol boerenbedrijven houdt Nederland op slot'. Dat is de uitkomst van het onderzoek van Investico, een platform voor onderzoeksjournalistiek op basis van berekeningen met de Aerius Calculator. De uitkomsten van Aerius Calculator zijn echter afhankelijk van wat je erin stopt.
Grasgevoerd Iers rundvlees gekenmerkt met eigen label De Ierse overheidsinstantie Bord Bia (de Irish Food Board) lanceert dit najaar een nieuw nationaal kwaliteitslabel voor Iers rundvlees genaamd 'Grass Fed Standard'. Het label moet consumenten transparantie geven over de herkomst van het vlees.  
Bierbostel naar record op tamme voermarkt Het rommelde al even, maar nu is de kogel door de kerk. De prijs van bierbostel heeft opnieuw een stap naar boven gezet en komt daarmee uit op recordhoogte. De andere ruwvoeders doen het rustiger aan, want enkel snijmaïs noteert een prijsmutatie.
Rabobank waarschuwt voor overaanbod melk De negatieve impact van de coronacrisis houdt voorlopig nog grip op de zuivelmarkt, zo is de verwachting van de Rabobank. Tot het tweede kwartaal van 2021 zien analisten van de bank geen ruimte voor herstel.
Handel in VVO's loopt vlot voor de tijd van het jaar Het einde van 2020 nadert en doorgaans komt de de handel in vervangende verwerkingsovereenkomsten (VVO's) meer in trek. Hoe verloopt de handel dit jaar en wat wordt er verwacht van de prijzen richting de jaarwisseling?
Danone schrapt duizenden banen door coronacrisis Zuivelgigant Danone kondigde zondag (22 november) aan te gaan snijden in het werknemersbestand. Er worden zo'n 2.000 banen geschrapt om de winstgevendheid een boost te geven. Net als vele andere bedrijven heeft ook Danone last van de coronacrisis.
De 4 redenen van Arla's pessimisme over de markt Hoewel de melkprijs voor december stabiel blijft, is de Scandinavische zuivelcoöperatie Arla allerminst positief over de situatie over de zuivelmarkt.
Frankrijk passeert Duitsland in mestafzet Voor het eerst is Frankrijk Duitsland gepasseerd als belangrijkste afzetgebied van onbewerkte en bewerkte mest. Hoe meer fosfaat de mest per kuub bevat, hoe groter de transportafstand. Dat blijkt uit cijfers van het Nederlands Centrum Mestverwaarding (NCM).
Amerikanen melken in coronacrisis fors door De Amerikaanse melkaanvoer over september en oktober volgt dezelfde lijn als vorig jaar, maar zet wel hoger in. Een enigszins opvallende ontwikkeling aangezien de nog altijd voortdurende coronacrisis er dit voorjaar voor heeft gezorgd dat de zuivelmarkt geen optimale afzetkanalen kan bieden.
Nieuwe coöperatie komt met lokale 'Duingoed' kaas Op initiatief van een groep melkveehouders uit het gebied rondom de Loonse en Drunense Duinen is gisteren (18 november) de coöperatie Duinzuivel opgericht. Met de aangesloten melkveehouders wordt er Brabantse Duingoed-kaas gemaakt. Ambachtelijke kaas die lokaal afgezet wordt, zonder groot marketing offensief.
Herstel agrarische sector pas in tweede helft 2021 Herstel van de agrarische sector zal pas in de tweede helft van 2021 zichtbaar worden. Dat voorspelt ABN Amro in een nieuwe sectorprognose. De coronacrisis én andere uitdagingen zorgen komend jaar voor dalingen in de volumes, vooral in de varkenshouderij en akkerbouw.
Nederland telt weer meer melkgeiten Uit onderzoek van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) blijkt dat er dit jaar opnieuw meer melkgeiten bijgekomen zijn in Nederland. Het betreft een stijging van 4% ten opzichte van vorig jaar, wat met name wordt veroorzaakt door schaalvergroting. De provincies Noord-Brabant en Gelderland zijn aanvoerders wat betreft de hoeveelheid bedrijven en geiten per provincie.
Brusselse boterberg slinkt, hoe reageert de markt? Het gaat te ver om te stellen dat de zuivelmarkt tussen hoop en vrees leeft, maar de stemming heeft wel iets daarvan weg. Wanneer we de aanknopingspunten en negatieve aspecten tegen elkaar wegstrepen, dan blijft er een mat gevoel over. De slinkende interventievoorraden zijn opbeurend, maar het coronavirus is spelbreker.
Ruwvoer aankopen goedkoper dan verbouwen De komende jaren trekt het ministerie van Landbouw in totaal €175 miljoen uit om bedrijven te ondersteunen die willen omschakelen naar een verregaande vorm van duurzame landbouw. Banken doen dit niet, want het extensiveren kan veel geld kosten.