Stichting Mesdag-Zuivelfonds NLTO
Van Limburg Stirumweg 25
9291KB Kollum
mesdagfonds@gmail.com

Laatste nieuws

Bodemstructuur en bodemvruchtbaarheid meest bepalend voor hoeveelheid stikstof en fosfaat in oppervlaktewater

26-06-2019 - De bodemstructuur  en bodemvruchtbaarheid van landbouwgrond spelen een belangrijke rol bij de hoeveelheid stikstof en fosfaat, die wordt gemeten in het oppervlaktewater. Dit blijkt uit onderzoek van het NMI Wageningen in opdracht van Mesdag Zuivelfonds en Wetterskip Fryslân. 

De fosforconcentratie in het water blijkt in het grootste deel van Friesland sterk afhankelijk te zijn van de bodemstructuur en de vorm van de sloot. De boer kan hier via bemesting niet op sturen; hij kan er alleen voor zorgen dat er geen oppervlakkige afspoeling plaatsvindt.De bodemvruchtbaarheid blijkt de belangrijkste factor voor wat betreft de uitspoeling van stikstof. Mineralenverliezen kunnen dan ook worden voorkomen met goed bodembeheer. De hoogte van de mestgift blijkt veel minder een rol te spelen, beoordeeld vanuit de huidige bemestingsnormen.   
 
Wetterskip Fryslân en Mesdag Zuivelfonds gingen samen op zoek naar de oorzaken van de stagnerende verbetering van de waterkwaliteit in het Friese landelijke gebied. De ingezette maatregelen gericht op stikstof en fosfor, veelal toegespitst op bemesting, blijken sinds circa 2005 geen meetbaar effect meer te hebben op de waterkwaliteit. Onderzoeksinstituut NMI uit Wageningen kreeg de opdracht de problematiek in kaart te brengen middels een nieuwe onderzoeksmethode: gebaseerd op metingen in plaats van modellen. Onlangs werd het onderzoek afgerond. De bodemstructuur en de ontwatering blijken een belangrijke rol te spelen voor fosfor, terwijl bemesting vooral belangrijk is voor stikstof.

Als het gaat over stikstof en fosfor in sloten en vaarten in het landelijke gebied, dan wordt al snel gekeken naar de boeren. Logisch, zij vormen de belangrijkste gebruikers van dit gebied.
Eerder is in het beheergebied van Wetterskip Fryslân met behulp van computermodellen een onderzoek naar de bronnen van nutriënten in het landelijk gebied gedaan. Hieruit bleek dat de helft tot ongeveer driekwart van de stikstof- en fosforbelasting samen te hangen met de actuele bemesting en de nalevering van de bodem. Het drainagesysteem was daarbij sterk bepalend voor de route waarlangs de nutriënten in het water terechtkomen. Via aanscherping van het mestbeleid zou de belasting van het oppervlaktewater echter met slechts 2 tot 10% kunnen dalen.

De praktijk blijkt dan ook al vijftien jaar weerbarstig: van de maatregelen die door boeren worden genomen, wordt nauwelijks effect gemeten. Wat is daarvan de oorzaak? Begin 2018 besloten Wetterskip Fryslân en Mesdag Zuivelfonds samen op zoek te gaan naar de reden van de stagnerende waterkwaliteit. Daarbij stonden twee vragen centraal:
  1. Is de herkomst van de vervuilingsbronnen goed in beeld?
  2. Met welke maatregelen valt het beste te sturen op de stikstof- en fosforbelasting van het water?

Uitvoering onderzoek
De uitspoeling van mineralen naar het water wordt sinds jaar en dag berekend met modellen. Voor de zoektocht in Friesland wordt onderzoeksinstituut NMI gevraagd gebruik te maken van zijn nieuwe onderzoeksmethode, die gebaseerd is op metingen. Bij deze methode worden honderdduizenden metingen verzameld: over de waterkwaliteit, de bodemsamenstelling, mineralengehalten in de bodem, grondwaterstanden en – samenstelling, rioolwaterzuivering, bemesting, grondgebruik en intensiviteit van teelten, aantallen watervogels, enzovoorts. Een slimme computer gaat vervolgens op zoek naar de verbanden. In dit onderzoek zijn gegevens gebruikt van zo’n 200 verschillende kenmerken. Zo moet duidelijk worden welk verband er is tussen de mate van bemesting, de watervogels en ganzen, de waterzuivering, de gemeten concentraties stikstof en fosfor in het water, enz.

Fosfor nauwelijks te beïnvloeden
Volgens Gerard Ros, onderzoeker bij het NMI, blijken de concentraties stikstof en fosfor in het water goed te voorspellen op basis van de gebiedskenmerken. De fosforconcentratie in het water blijkt in het grootste deel van het gebied sterk afhankelijk te zijn van de bodemstructuur (klei, zand of veen), het metalengehalte (zoals ijzer) in de bodem, de P-toestand van de bodem en het kalkgehalte. “De boer kan hier via bemesting niet op sturen; hij kan alleen invloed uitoefenen op het verminderen van oppervlakkige afspoeling, de belangrijkste route waarlangs fosfor in het water komt”, aldus Ros.

De maatregelen voor het verlagen van de fosforconcentraties in het water moeten dan ook vooral worden gezocht in het tegengaan van oppervlakkige afspoeling (bijv. door goed bodembeheer), het beheer van de sloten en het beheer van de slootrand.  Een voorbeeld hiervan is het baggeren van watergangen met de baggerspuit. Boeren kunnen dit  binnen het Agrarisch Natuurbeheer (ANLb) tegen een vergoeding uitvoeren.

Uit het onderzoek kwam ook een duidelijk verband naar voren tussen de concentratie fosfor en de diepte van het water bij het monsternamepunt. Op ondiepe locaties worden hogere fosforconcentraties aangetroffen. Dit kan verklaard worden door een snellere opwarming en zuurstofloosheid in ondiep water waarbij vanuit de waterbodem meer fosfor vrijkomt. In een vervolg zal uitgebreider gekeken worden naar de relatie tussen fosforconcentraties, het profiel van de sloot, en de hoeveelheid bagger in de sloot. Ook zal kritisch gekeken moeten worden naar het bodemmateriaal waarmee ondiepe natuurvriendelijke zones in meren worden aangelegd, om emissies van fosfor vanuit de waterbodem zo veel mogelijk te voorkomen.

Stikstof wel te beïnvloeden met bemesting
De bodemvruchtbaarheid blijkt een belangrijke factor in de uitspoeling van stikstof. Mineralenverliezen kunnen worden voorkomen met goed bodembeheer (verbetering van de chemische, fysische en biologische bodemkwaliteit) en een uitgekiend bouwplan. Bouwplannen met relatief veel diepwortelende en N-efficiënte gewassen, zoals granen en gras, hebben minder N-uitspoeling dan bouwplannen met veel rooivruchten. Ook een uitgekiende bemesting, waarbij bemest wordt op de juiste plaats, het juiste tijdstip, met de juiste meststof in de juiste dosering, kan veel opleveren.

Uit het onderzoek blijkt dat het sterk afhangt van de gebiedskenmerken, van welke maatregelen effect mag worden verwacht. Sommige gebiedskenmerken zijn beïnvloedbaar door de landbouw, andere niet.

Nieuws

Impossible Foods verlaagt weer prijs vleesvervangers Impossible Foods heeft de groothandelsprijzen van de eigen vleesvervangers wederom verlaagd. Op deze manier wil het Amerikaanse foodbedrijf ervoor zorgen dat 'de prijs' niet de bepalende factor kan zijn in de keuze tussen dierlijke en/of veganistische producten.
Milcobel wil weer strijden om de podiumplaatsen Milcobel presteert ondermaats, waardoor de melkprijs al tijden zwaar tegenvalt . Afgelopen jaar besloten daarom 173 leden-melkveehouders te vertrekken bij de Belgische zuivelcoöperatie. Hoewel de uitstroom wordt betreurd, hoeft de lagere aanvoervolumes niet slecht uit te pakken voor de verwaarding van melk. CEO Nils van Dam over het ingezette verbeterplan, de uitstroom van leden-melkveehouders en de komst van A-ware naar België. 'Wij willen dat onze leden weer trots zijn op Milcobel.'
Arla wil online omzet in 5 jaar verdubbelen Zuivelcoöperatie Arla wil dé e-commerceleider binnen de zuivelsector in Europa worden. Daarom heeft de coöperatie zichzelf het doel gesteld om de omzet via de online platforms van haar klanten binnen 5 jaar te verdubbelen naar €600 miljoen.
CONO Kaasmakers produceert GMO-vrije kaas CONO Kaasmakers zet een nieuwe stap in verduurzaming, de coöperatie produceert vanaf nu alleen nog maar kaas zonder GMO.
Krijgen we dit jaar nog een echte winter? Net zoals vorig jaar bakt de winter in Nederland er tot nu toe niet zoveel van. Komt er nog een serieuze vorstperiode aan of sukkelen we door zacht winterweer met regen en sneeuw? Weerman Robert de Vries geeft zijn verwachting.
Zuivelmarkt zit in goede flow en voelt vast aan In het doorgaans zwakke eerste kwartaal voelt de zuivelmarkt bijna ongewoon vast aan. Marktexpert Wouter Baan praat u bij over de laatste ontwikkelingen en prijsmutaties. 
Geen concrete oplossing in overleg tussen boer en CBL Krijgt de boer voldoende geld voor zijn product? Het is een vraag die meerdere keren per jaar opduikt. Donderdagochtend 14 januari gingen boeren, overheidspartijen, financiële partijen en het Centraal Bureau Levensmiddelenhandel (CBL) over het onderwerp in gesprek. Onder meer het verdienmodel van boeren en het keurmerk 'FarmerFriendly' zijn besproken. Concrete oplossingen heeft het echter niet opgeleverd.
Wie betaalde de beste melkprijs in 2020? In 2020 werd de wereld opgeschrikt door het coronavirus, dat ook de zuivelmarkt in zijn greep hield. De melkprijzen kregen met name in het tweede kwartaal flinke klappen, daarna vond er herstel plaats. Melkveehouders bleven zodoende behoed voor extreem lage prijsniveaus van onder €30 per 100 kilo. De gemiddelde melkprijs in Nederland pakte echter wel lager uit dan het jaar daarvoor. Welke verwerker scoorde jaarrond het best?
Vreugdenhil sluit 2020 af zonder verhoging Vreugdenhil Dairy Foods sluit 2020 met een onveranderde melkprijs. De melkverwerker houdt de prijs ook stabiel over de maand december en blijft op basis van de kale melkprijs bovenaan staan in de melkprijsvergelijker.
Nederlandse melkaanvoer houdt groei niet vast De Nederlandse melkaanvoer kwam in december voor het eerst sinds maanden weer onder het niveau van 2019 uit. Desalniettemin liggen de aanvoercijfers over heel 2020 wel hoger...
AR ziet kansen ondanks krimpende markt Ondanks een turbulent jaar met veranderende marktomstandigheden heeft AgruniekRijnvallei een goed jaar achter de rug. Er zijn meer diervoerders afgezet dan in 2019 en ook de omzet is gestegen. Ondanks een krimpende markt ziet het bedrijf groeikansen in de markt.
COV vindt opvolger voor voorzitter Jos Goebbels Laurens Hoedemaker volgt vanaf mei dit jaar Jos Goebbels op als voorzitter van de Centrale Organisatie voor de Vleessector (COV) en de Nederlandse Vleeswarenindustrie (VNV).
Ruim 16.000 bedrijven hebben geen opvolger Van de land- en tuinbouwbedrijven met een bedrijfshoofd van 55 jaar of ouder heeft 60% momenteel geen bedrijfsopvolger. Dit betreft ruim 16.000 bedrijven. Dat vertelt Cor Pierik, hoofd landbouw van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), in een nieuwe Boerenbusiness Feiten.
Voeraardappel wordt steeds schaarser Van veel reuring op de voermarkt is nog steeds geen sprake. De prijzen blijven overwegend stabiel. Een aantal producten worden wat schaarser, in het bijzonder de voeraardappelen.
'Stikstofwet zet landbouw compleet op slot' Als de wet Stikstofreductie en Natuurherstel ook door de Eerste Kamer komt, dan gaat de landbouw in ons land compleet op slot. Hiervoor waarschuwt John Spithoven van Stichting Stikstofclaim. De wet biedt volgens hem eveneens geen oplossing voor de zogeheten PAS-melders.
De geketende boer en het sorteren van winnaars FarmerFriendly of On the way to Planet Proof? Dagverkoop, poolcontract of vaste-prijs-contract? Vrije mester of contract? Coöperatie of beursgenoteerd? Veiling of contract? Allemaal keuzes van vragers en aanbieders om de relaties in de keten vorm te geven.
Slachtcijfers omhoog, gewichten juist omlaag Over de maand december lagen de slachtcijfers van runderen een stuk hoger dan vorig jaar. De slachtgewichten komen juist lager uit. Hoe bewegen de cijfers op jaarbasis?
Stikstofwet geeft juridische chaos en rechtsongelijkheid Met de nieuwe Stikstofwet sloot minister Carola Schouten het dossier half december. Nog net voor de verkiezingen in maart, zodat het nieuwe kabinet er tijdens de formatie geen last van heeft. Deze wet is het resultaat van een wetgever die een papieren werkelijkheid in stand wil houden om geen gezichtsverlies te hoeven leiden.
FrieslandCampina plukt CFO weg bij Heijmans Jaska de Bakker vertrekt aankomende zomer als CFO bij FrieslandCampina. Voor haar in de plaats komt Hansen Janssen die overkomt van bouwbedrijf BAM.
Voedselopkoop steunt Amerikaanse zuivelmarkt Het programma voor voedselopkoop in de Verenigde Staten geeft de zuivelmarkt een boost. De Amerikaanse overheid heeft deze week bekend gemaakt opnieuw $1,5 miljard uit te trekken. Het is inmiddels de vijfde ronde van deze steunmaatregel, bedoeld om agrarische markten door de coronacrisis te loodsen.