Stichting Mesdag-Zuivelfonds NLTO
Van Limburg Stirumweg 25
9291KB Kollum
mesdagfonds@gmail.com

Laatste nieuws

Bodemstructuur en bodemvruchtbaarheid meest bepalend voor hoeveelheid stikstof en fosfaat in oppervlaktewater

26-06-2019 - De bodemstructuur  en bodemvruchtbaarheid van landbouwgrond spelen een belangrijke rol bij de hoeveelheid stikstof en fosfaat, die wordt gemeten in het oppervlaktewater. Dit blijkt uit onderzoek van het NMI Wageningen in opdracht van Mesdag Zuivelfonds en Wetterskip Fryslân. 

De fosforconcentratie in het water blijkt in het grootste deel van Friesland sterk afhankelijk te zijn van de bodemstructuur en de vorm van de sloot. De boer kan hier via bemesting niet op sturen; hij kan er alleen voor zorgen dat er geen oppervlakkige afspoeling plaatsvindt.De bodemvruchtbaarheid blijkt de belangrijkste factor voor wat betreft de uitspoeling van stikstof. Mineralenverliezen kunnen dan ook worden voorkomen met goed bodembeheer. De hoogte van de mestgift blijkt veel minder een rol te spelen, beoordeeld vanuit de huidige bemestingsnormen.   
 
Wetterskip Fryslân en Mesdag Zuivelfonds gingen samen op zoek naar de oorzaken van de stagnerende verbetering van de waterkwaliteit in het Friese landelijke gebied. De ingezette maatregelen gericht op stikstof en fosfor, veelal toegespitst op bemesting, blijken sinds circa 2005 geen meetbaar effect meer te hebben op de waterkwaliteit. Onderzoeksinstituut NMI uit Wageningen kreeg de opdracht de problematiek in kaart te brengen middels een nieuwe onderzoeksmethode: gebaseerd op metingen in plaats van modellen. Onlangs werd het onderzoek afgerond. De bodemstructuur en de ontwatering blijken een belangrijke rol te spelen voor fosfor, terwijl bemesting vooral belangrijk is voor stikstof.

Als het gaat over stikstof en fosfor in sloten en vaarten in het landelijke gebied, dan wordt al snel gekeken naar de boeren. Logisch, zij vormen de belangrijkste gebruikers van dit gebied.
Eerder is in het beheergebied van Wetterskip Fryslân met behulp van computermodellen een onderzoek naar de bronnen van nutriënten in het landelijk gebied gedaan. Hieruit bleek dat de helft tot ongeveer driekwart van de stikstof- en fosforbelasting samen te hangen met de actuele bemesting en de nalevering van de bodem. Het drainagesysteem was daarbij sterk bepalend voor de route waarlangs de nutriënten in het water terechtkomen. Via aanscherping van het mestbeleid zou de belasting van het oppervlaktewater echter met slechts 2 tot 10% kunnen dalen.

De praktijk blijkt dan ook al vijftien jaar weerbarstig: van de maatregelen die door boeren worden genomen, wordt nauwelijks effect gemeten. Wat is daarvan de oorzaak? Begin 2018 besloten Wetterskip Fryslân en Mesdag Zuivelfonds samen op zoek te gaan naar de reden van de stagnerende waterkwaliteit. Daarbij stonden twee vragen centraal:
  1. Is de herkomst van de vervuilingsbronnen goed in beeld?
  2. Met welke maatregelen valt het beste te sturen op de stikstof- en fosforbelasting van het water?

Uitvoering onderzoek
De uitspoeling van mineralen naar het water wordt sinds jaar en dag berekend met modellen. Voor de zoektocht in Friesland wordt onderzoeksinstituut NMI gevraagd gebruik te maken van zijn nieuwe onderzoeksmethode, die gebaseerd is op metingen. Bij deze methode worden honderdduizenden metingen verzameld: over de waterkwaliteit, de bodemsamenstelling, mineralengehalten in de bodem, grondwaterstanden en – samenstelling, rioolwaterzuivering, bemesting, grondgebruik en intensiviteit van teelten, aantallen watervogels, enzovoorts. Een slimme computer gaat vervolgens op zoek naar de verbanden. In dit onderzoek zijn gegevens gebruikt van zo’n 200 verschillende kenmerken. Zo moet duidelijk worden welk verband er is tussen de mate van bemesting, de watervogels en ganzen, de waterzuivering, de gemeten concentraties stikstof en fosfor in het water, enz.

Fosfor nauwelijks te beïnvloeden
Volgens Gerard Ros, onderzoeker bij het NMI, blijken de concentraties stikstof en fosfor in het water goed te voorspellen op basis van de gebiedskenmerken. De fosforconcentratie in het water blijkt in het grootste deel van het gebied sterk afhankelijk te zijn van de bodemstructuur (klei, zand of veen), het metalengehalte (zoals ijzer) in de bodem, de P-toestand van de bodem en het kalkgehalte. “De boer kan hier via bemesting niet op sturen; hij kan alleen invloed uitoefenen op het verminderen van oppervlakkige afspoeling, de belangrijkste route waarlangs fosfor in het water komt”, aldus Ros.

De maatregelen voor het verlagen van de fosforconcentraties in het water moeten dan ook vooral worden gezocht in het tegengaan van oppervlakkige afspoeling (bijv. door goed bodembeheer), het beheer van de sloten en het beheer van de slootrand.  Een voorbeeld hiervan is het baggeren van watergangen met de baggerspuit. Boeren kunnen dit  binnen het Agrarisch Natuurbeheer (ANLb) tegen een vergoeding uitvoeren.

Uit het onderzoek kwam ook een duidelijk verband naar voren tussen de concentratie fosfor en de diepte van het water bij het monsternamepunt. Op ondiepe locaties worden hogere fosforconcentraties aangetroffen. Dit kan verklaard worden door een snellere opwarming en zuurstofloosheid in ondiep water waarbij vanuit de waterbodem meer fosfor vrijkomt. In een vervolg zal uitgebreider gekeken worden naar de relatie tussen fosforconcentraties, het profiel van de sloot, en de hoeveelheid bagger in de sloot. Ook zal kritisch gekeken moeten worden naar het bodemmateriaal waarmee ondiepe natuurvriendelijke zones in meren worden aangelegd, om emissies van fosfor vanuit de waterbodem zo veel mogelijk te voorkomen.

Stikstof wel te beïnvloeden met bemesting
De bodemvruchtbaarheid blijkt een belangrijke factor in de uitspoeling van stikstof. Mineralenverliezen kunnen worden voorkomen met goed bodembeheer (verbetering van de chemische, fysische en biologische bodemkwaliteit) en een uitgekiend bouwplan. Bouwplannen met relatief veel diepwortelende en N-efficiënte gewassen, zoals granen en gras, hebben minder N-uitspoeling dan bouwplannen met veel rooivruchten. Ook een uitgekiende bemesting, waarbij bemest wordt op de juiste plaats, het juiste tijdstip, met de juiste meststof in de juiste dosering, kan veel opleveren.

Uit het onderzoek blijkt dat het sterk afhangt van de gebiedskenmerken, van welke maatregelen effect mag worden verwacht. Sommige gebiedskenmerken zijn beïnvloedbaar door de landbouw, andere niet.

Nieuws

Boterprijs aanjager op hogere Global Dairy Trade De opmars van de zuivelprijzen zet door. Op de Global Dairy Trade die vandaag (19 oktober) plaatsvond, zijn opnieuw noemenswaardige prijsverhogingen zichtbaar. Met name de boterprijs knalt omhoog, maar ook de melkpoeders noteren in het groen. Wat betekent dit voor de melkprijzen?
Opmerkelijke teruggang in melkaanvoer Kiwi's De melkproductie in Nieuw-Zeeland komt seizonaal gezien echt op gang in augustus en heeft in deze maand de aanvoer flink zien teruglopen in vergelijking met augustus 2020. 
Flinke variatie in prijzen voor snijmaïs Maïs staat nog steeds centraal in de ruwvoerhandel. Ook de belangstelling voor bijproducten blijft goed. De handel in hooi en stro is daarentegen rustig en bij kuilgras merken enkele handelaren dat veehouders voorzichtig zijn met aanbieden.
Volume Danone loopt iets terug, omzet wel hoger Danone heeft haar omzet over het derde kwartaal met 3,8% zien toenemen, deze kwam daarmee uit op €6,16 miljard. Hoewel dit enkele tienden van procenten hoger was dan analisten vooraf hadden voorzien valt de groei een stuk lager uit dan over het tweede kwartaal.
Wat heeft oververhitte kunstmestmarkt in petto? De kunstmestmarkt is behoorlijk oververhit. Verschillende leveranciers melden dat boeren al grote hoeveelheden kunstmest hebben besteld, veel meer dan normaal. Prijzen zijn hoog maar dat lijkt voor de boer niet eens de grootste zorg.
Wat doet de melkaanvoer in Duitsland en Frankrijk? De melkaanvoer in Europa’s grootste zuivel producerende landen, Duitsland en Frankrijk,  lag in augustus rond de niveaus van het jaar ervoor. Duitsland produceerde iets minder melk, Frankrijk iets meer.
LTO Melkveehouderij houdt vast aan eigen plannen LTO Melkveehouderij was ontzettend verrast over de plannen van AgriNL vorige week. De vakgroep staat er 'ook in de verste verte niet achter, maar is wel bereid tot overleg met de overheid op basis van eigen LTO-plannen.
Fuite Veal verwerft opnieuw eigen slachterij Fuite Veal neemt slachterij Beernink in Oldenzaal over van de gebroeders Beernink. De slachterij werd te koop aangeboden en de Fuite Groep is daar op ingegaan, aldus een zegsman van het Genemuider familiebedrijf.
Milcobel doet €1,50 bij oktobermelkprijs op Het Belgische Milcobel verhoogt de oktoberprijs met €1,50 per 100 liter. Daarmee beweegt de reële melkprijs zich ook voor Nederlandse omstandigheden behoorlijk richting de €40,00 per 100 kilo melk.
A-ware boer vult nu ook het vleesschap bij Albert Heijn Albert Heijn stapt over op Nederlands rundvlees voor het eigen huismerk. Het gehakt wordt straks niet meer gedraaid van Argentijns rundvlees, maar van een Nederlandse melkkoe afkomstig van boeren die leverancier zijn bij zuivelproducent A-ware.
Ausnutria koopt handelaar geitenmelk Milkconnect Inzamelaar van geitenmelk Milkconnect in Schaijk wordt onderdeel van Holland Geitenmelk (HGM). Dit hebben beide partijen bekend gemaakt. HGM is onderdeel van Ausnutria, producent van kindervoeding op basis van geiten- en koemelk.
Old boys trekken zonder boer de landbouw niet vlot Zonder goede boerensteun was de handreiking van herensociëteit AgriNL aan het kabinet gedoemd te mislukken, ook met juiste cijfers. Plannen over, maar zonder de boeren (of andere beroepsgroepen0 redden het niet, blijkt ook uit eerdere plannen.
Actieve depressies brengen neerslag en zachte lucht De oogst van onder meer aardappelen, suikerbieten en snijmaïs is nog in volle gang. Soms is het even stelen tussen de buien door, maar komende week lijkt het oppassen geblazen. Weerman Robert de Vries geeft zijn verwachtingen en indrukken van het aanstaande weer.
Een vijfde kosten Duitse veehouder niet gedekt Het gaat niet zo slecht met het melkveehoudersinkomen als in 2020, maar in de eerste helft van dit jaar kwamen Duitse melkveehouders nog altijd 21% tekort op hun berekende productiekosten, stelt de EMB.
'Directie ForFarmers moet snel ingrijpen' De prestaties van ForFarmers staan al langere tijd onder druk. Volgens analist Christophe Beghin van de Belgische zakenbank Kempen wordt het hoog tijd dat de directie in Lochem in actie komt.
Rabobank kritisch over handreiking AgriNL Rabobank Nederland neemt anders dan veel andere partijen niet expliciet afstand van de handreiking van AgriNL aan het kabinet. Dit laat directeur Food & Agri, Carin van Huët, weten mede namens topman Wiebe Draijer.
Directeur NZO maakt overstap naar A-ware NZO-directeur Oscar Meuffels maakt de overstap naar Royal A-ware, van de belangenbehartiging naar het bedrijfsleven. Bij A-ware wordt hij directeur Public Affairs & Corporate Social Responsibility.
Wat valt op aan de melkprijzen dit najaar? Hoe muteren de melkprijzen bij de verschillende fabrieken dit najaar? En wie betaalde in de afgelopen twaalf maanden de beste melkprijs? In deze video neemt marktexpert Wouter Baan je mee in de recente ontwikkelingen. Ook gaat hij in op de verwachtingen voor het vierde kwartaal.
Kaas, boter en melkpoeder blijven flink plussen Waar de vloeibare zuivelprijzen afvlakken, stijgen de vaste zuivelprijzen door. Marktexpert Wouter Baan neemt je in deze marktupdate mee in de belangrijkste ontwikkelingen. 
Export fokvee mag weer via niet Europese rustplaats Nederlandse exporteurs kunnen vanaf 1 november weer fokvee exporteren naar bestemmingen waarbij onderweg buiten Europa gelegen rustplaatsen moeten worden aangedaan. Vee&Logistiek Nederland meldt dat de sector in samenspraak met het ministerie van LNV en de NVWA een werkwijze heeft ontwikkeld met betrekking tot dierenwelzijn.